پیش
پیش از نام
فلات همینجا بود. در جنوب غربی، ایلامیها شهر و خط داشتند و شوش یکی از مرکزهایشان بود. هنوز کشوری یکپارچه با یک نام در کار نبود.
پیش
فلات همینجا بود. در جنوب غربی، ایلامیها شهر و خط داشتند و شوش یکی از مرکزهایشان بود. هنوز کشوری یکپارچه با یک نام در کار نبود.
۵۵۰ پ.م
کوروش بزرگ ماد را گرفت و شاهنشاهی هخامنشی را بنیان گذاشت. جانشینانش آن را گسترش دادند: در زمان داریوش، قلمرو از نیل و دریای اژه تا سند میرسید. رنگ آبی همین شاهنشاهی در بیشترین گسترهاش است، بسیار بزرگتر از ایران امروز.
۳۳۱ پ.م
در گوگمل، داریوش سوم از اسکندر مقدونی شکست خورد. سال بعد تخت جمشید سوخت و داریوش به دست همراهان خودش کشته شد. شاهنشاهی هخامنشی به پایان رسید؛ رنگ آبی امپراتوریای است که اسکندر از آن به دست آورد.
۵۳ پ.م
در حرّان، سوارهنظام اشکانی به فرماندهی سورنا سپاه رومی هفت لژیونی را نابود کرد و کراسوس، فرماندهٔ آن، کشته شد. شاهان اشکانی، که از حدود ۲۴۷ پیش از میلاد در پارت برخاسته بودند، از تیسفون کنار دجله فرمان میراندند. روم هرگز نتوانست آنان را از پا درآورد.
۲۲۴
اردشیر بابکان در هرمزدگان اردوان چهارم، آخرین شاه اشکانی، را شکست داد. دودمان ساسانی آغاز شد و دین زرتشتی دین دربار شد. این شاهنشاهی تا سال ۶۵۱ ماند.
۶۵۱
یزدگرد سوم، آخرین شاه ساسانی، پس از سالها گریز، نزدیک مرو کشته شد. فتح عرب کامل شد و این سرزمین بخشی از خلافت شد.
۱۰۴۰
در دندانقان، نزدیک مرو، ترکان سلجوقی سپاه مسعود غزنوی را شکست دادند. پانزده سال بعد طغرلبیگ وارد بغداد شد و خلیفه او را سلطان خواند. سلجوقیان امپراتوریشان را به فارسی و با وزیرانی ایرانی چون خواجه نظامالملک اداره کردند.
۱۲۵۸
هلاکو، نوهٔ چنگیزخان، بغداد را گرفت و به خلافت عباسی پایان داد. نزدیک به چهل سال پس از نخستین یورش مغول که خراسان را ویران کرد، ایلخانان از مراغه و سپس تبریز بر ایران فرمان میرانند. در مراغه، خواجه نصیرالدین طوسی رصدخانهای بنا میکند.
۱۵۰۱
اسماعیل، در حدود چهاردهسالگی، آققویونلوها را شکست داد و در تبریز تاج گذاشت. او شیعهٔ دوازدهامامی را مذهب رسمی کشور کرد؛ بیشتر مردم در دو سدهٔ بعد شیعه شدند. دودمان صفوی آغاز شد.
۱۵۹۸
شاه عباس پایتخت را به اصفهان برد و شهر را گرد میدانی بزرگ و تازه، نقش جهان، از نو ساخت. سرزمینهایی را از عثمانی و ازبکها پس گرفت. این اوج صفویه است، نه پایانش.
۱۷۳۶
نادر، سرداری از خراسان، در دشت مغان تاج گذاشت. سه سال بعد دهلی را گرفت و تخت طاووس را با خود آورد. در ۱۷۴۷ کشته شد و کشور دوباره تکهتکه شد.
۱۸۲۸
پس از جنگ دوم با روسیه، عباسمیرزا، ولیعهد، عهدنامهٔ ترکمانچای را امضا کرد. خانات ایروان و نخجوان از دست رفت و رود ارس مرز شد. عهدنامهٔ گلستان، پانزده سال پیشتر، گرجستان و بیشتر قفقاز شرقی را واگذار کرده بود.
۱۹۰۶
مظفرالدین شاه فرمان مشروطه را امضا کرد و نخستین مجلس در تهران گشایش یافت. دو سال بعد پسرش، محمدعلی شاه، مجلس را به توپ بست؛ در ۱۹۰۹ مشروطهخواهان تهران را پس گرفتند و او را از شاهی برداشتند.
۱۹۲۵
مجلس به پادشاهی قاجار پایان داد و رضاخان را شاه کرد؛ او بهار سال بعد تاج گذاشت. در ۱۹۳۵ دولت از کشورهای دیگر خواست به جای «پرشیا» نام ایران را به کار ببرند. در شهریور ۱۳۲۰ ارتشهای شوروی و بریتانیا وارد ایران شدند و او به سود پسرش، محمدرضا، کناره گرفت.
۱۹۷۹
در دی ۱۳۵۷ شاه از ایران رفت. در بهمن انقلاب پیروز شد و در فروردین ۱۳۵۸ با همهپرسی، جمهوری اسلامی اعلام شد. در شهریور ۱۳۵۹ عراق حمله کرد و جنگ هشت سال طول کشید.
امروز
هرات، بحرین و قفقاز راه خود را رفتهاند. ایران همین فلات است، میان دریای خزر و خلیج فارس. قصهاش تمام نشده است.