Before the Bannerهمهٔ کشورها
موسیقی ساخته‌شده با vocaler.ai

تاریخ ایران۱ از ۱۶

پیش

پیش از نام

فلات همین‌جا بود. در جنوب غربی، ایلامی‌ها شهر و خط داشتند و شوش یکی از مرکزهایشان بود. هنوز کشوری یکپارچه با یک نام در کار نبود.

۵۵۰ پ.م

کوروش

کوروش بزرگ ماد را گرفت و شاهنشاهی هخامنشی را بنیان گذاشت. جانشینانش آن را گسترش دادند: در زمان داریوش، قلمرو از نیل و دریای اژه تا سند می‌رسید. رنگ آبی همین شاهنشاهی در بیشترین گستره‌اش است، بسیار بزرگ‌تر از ایران امروز.

۳۳۱ پ.م

اسکندر

در گوگمل، داریوش سوم از اسکندر مقدونی شکست خورد. سال بعد تخت جمشید سوخت و داریوش به دست همراهان خودش کشته شد. شاهنشاهی هخامنشی به پایان رسید؛ رنگ آبی امپراتوری‌ای است که اسکندر از آن به دست آورد.

۵۳ پ.م

حرّان

در حرّان، سواره‌نظام اشکانی به فرماندهی سورنا سپاه رومی هفت لژیونی را نابود کرد و کراسوس، فرماندهٔ آن، کشته شد. شاهان اشکانی، که از حدود ۲۴۷ پیش از میلاد در پارت برخاسته بودند، از تیسفون کنار دجله فرمان می‌راندند. روم هرگز نتوانست آنان را از پا درآورد.

۲۲۴

ساسانیان

اردشیر بابکان در هرمزدگان اردوان چهارم، آخرین شاه اشکانی، را شکست داد. دودمان ساسانی آغاز شد و دین زرتشتی دین دربار شد. این شاهنشاهی تا سال ۶۵۱ ماند.

۶۵۱

پایان ساسانی

یزدگرد سوم، آخرین شاه ساسانی، پس از سال‌ها گریز، نزدیک مرو کشته شد. فتح عرب کامل شد و این سرزمین بخشی از خلافت شد.

۱۰۴۰

سلجوقیان

در دندانقان، نزدیک مرو، ترکان سلجوقی سپاه مسعود غزنوی را شکست دادند. پانزده سال بعد طغرل‌بیگ وارد بغداد شد و خلیفه او را سلطان خواند. سلجوقیان امپراتوری‌شان را به فارسی و با وزیرانی ایرانی چون خواجه نظام‌الملک اداره کردند.

۱۲۵۸

مغول

هلاکو، نوهٔ چنگیزخان، بغداد را گرفت و به خلافت عباسی پایان داد. نزدیک به چهل سال پس از نخستین یورش مغول که خراسان را ویران کرد، ایلخانان از مراغه و سپس تبریز بر ایران فرمان می‌رانند. در مراغه، خواجه نصیرالدین طوسی رصدخانه‌ای بنا می‌کند.

۱۵۰۱

شاه اسماعیل

اسماعیل، در حدود چهارده‌سالگی، آق‌قویونلوها را شکست داد و در تبریز تاج گذاشت. او شیعهٔ دوازده‌امامی را مذهب رسمی کشور کرد؛ بیشتر مردم در دو سدهٔ بعد شیعه شدند. دودمان صفوی آغاز شد.

۱۵۹۸

شاه عباس

شاه عباس پایتخت را به اصفهان برد و شهر را گرد میدانی بزرگ و تازه، نقش جهان، از نو ساخت. سرزمین‌هایی را از عثمانی و ازبک‌ها پس گرفت. این اوج صفویه است، نه پایانش.

۱۷۳۶

نادرشاه

نادر، سرداری از خراسان، در دشت مغان تاج گذاشت. سه سال بعد دهلی را گرفت و تخت طاووس را با خود آورد. در ۱۷۴۷ کشته شد و کشور دوباره تکه‌تکه شد.

۱۸۲۸

ترکمانچای

پس از جنگ دوم با روسیه، عباس‌میرزا، ولیعهد، عهدنامهٔ ترکمانچای را امضا کرد. خانات ایروان و نخجوان از دست رفت و رود ارس مرز شد. عهدنامهٔ گلستان، پانزده سال پیش‌تر، گرجستان و بیشتر قفقاز شرقی را واگذار کرده بود.

۱۹۰۶

مشروطه

مظفرالدین شاه فرمان مشروطه را امضا کرد و نخستین مجلس در تهران گشایش یافت. دو سال بعد پسرش، محمدعلی شاه، مجلس را به توپ بست؛ در ۱۹۰۹ مشروطه‌خواهان تهران را پس گرفتند و او را از شاهی برداشتند.

۱۹۲۵

رضاشاه

مجلس به پادشاهی قاجار پایان داد و رضاخان را شاه کرد؛ او بهار سال بعد تاج گذاشت. در ۱۹۳۵ دولت از کشورهای دیگر خواست به جای «پرشیا» نام ایران را به کار ببرند. در شهریور ۱۳۲۰ ارتش‌های شوروی و بریتانیا وارد ایران شدند و او به سود پسرش، محمدرضا، کناره گرفت.

۱۹۷۹

انقلاب

در دی ۱۳۵۷ شاه از ایران رفت. در بهمن انقلاب پیروز شد و در فروردین ۱۳۵۸ با همه‌پرسی، جمهوری اسلامی اعلام شد. در شهریور ۱۳۵۹ عراق حمله کرد و جنگ هشت سال طول کشید.

امروز

ایران امروز

هرات، بحرین و قفقاز راه خود را رفته‌اند. ایران همین فلات است، میان دریای خزر و خلیج فارس. قصه‌اش تمام نشده است.

متن ترانه
  1. پیش از نام، این فلات بود و آب و بادBefore the name, there was this plateau, the water and the wind
  2. در شوش، ایلام خطی کهن را نهادIn Susa, Elam set down an ancient script
  3. کوروش برخاست، از پاسارگادCyrus rose from Pasargadae
  4. شاهی که نامش، به نیل و سند افتادa king whose name reached the Nile and the Indus
  5. اسکندر آمد، آتش به تخت جمشیدAlexander came, fire on Persepolis
  6. داریوش رفت و پایان آن روز رسیدDarius was gone, and that day came to its end
  7. در دشت حرّان، سواران تاختندOn the plain of Carrhae the horsemen charged
  8. سپاه روم را، از پا انداختندand brought the army of Rome down
  9. اردشیر آمد، تاج ساسانیانArdashir came, the Sasanian crown
  10. آتش زرتشت، در دل آتشکدگانZoroaster's fire in the heart of the fire temples
  11. ای خاک کهن هنوز اینجاییO ancient land, you are still here
  12. از آتش و خون هنوز برپاییthrough fire and blood, you are still standing
  13. صد بار شکستی باز پیداییbroken a hundred times, you rise again
  14. ایران، ایران هنوز اینجاییIran, Iran, you are still here
  15. در مرو، یزدگرد آخر افتادIn Merv, the last Yazdegerd fell
  16. عرب آمد، تاج کهن رفت بر بادthe Arabs came, and the old crown was lost to the wind
  17. سلجوقیان، از دشت دور آمدندThe Seljuks came from the distant steppe
  18. با دفتر فارسی، سلطان شدندand with Persian ledgers, they became sultans
  19. مغول آمد، خراسان در آتش سوختThe Mongols came, Khorasan burned
  20. بغداد افتاد، و شب چشم بر ما دوختBaghdad fell, and the night fixed its eyes on us
  21. در تبریز، اسماعیل جوان تاج نهادIn Tabriz, young Ismail was crowned
  22. شاه عباس، اصفهان را نقش جهان دادShah Abbas gave Isfahan its Naqsh-e Jahan
  23. ای خاک کهن هنوز اینجاییO ancient land, you are still here
  24. از آتش و خون هنوز برپاییthrough fire and blood, you are still standing
  25. صد بار شکستی باز پیداییbroken a hundred times, you rise again
  26. ایران، ایران هنوز اینجاییIran, Iran, you are still here
  27. نادر تا دهلی، رفت و بازگشتNader rode to Delhi and back
  28. تخت طاووس، از هند با او گذشتthe Peacock Throne came with him from India
  29. در ترکمانچای، ارس شد مرزAt Turkmenchay, the Aras became the border
  30. قفقاز رفت و دل ما ماند به لرزthe Caucasus was lost, and our hearts kept trembling
  31. مشروطه آمد، مجلسی در تهرانThe Constitution came, a parliament in Tehran
  32. قانون نوشتیم، با دل و با جانwe wrote the law with heart and soul
  33. رضاشاه آمد، جهان گفت ایرانReza Shah came, and the world said "Iran"
  34. پنجاه و هفت آمد دگرگون شد دورانthen came '57, and the age turned over
  35. ای خاک کهن هنوز اینجاییO ancient land, you are still here
  36. از آتش و خون هنوز برپاییthrough fire and blood, you are still standing
  37. صد بار شکستی باز پیداییbroken a hundred times, you rise again
  38. ایران، ایران هنوز اینجاییIran, Iran, you are still here
  39. از خزر تا خلیج فارسFrom the Caspian to the Persian Gulf
  40. قصهٔ تو، هنوز تمام نیستyour story is not over yet
  41. ایران هنوز اینجاییIran, you are still here
Vocaler
0:00